پالايشگاه‌هاي نفت در مقیاس‌های مختلف با هدف تبديل انواع نفت خام و يا ميعانات گازي به فرآورده­‌هاي قابل استفاده توسط مصرف کنندگان متنوع ايجاد مي­‌شوند. بدون شک دسترسي به منابع خوراک هيدروکربني، بزرگي و تنوع بازار فرآورده‌­هاي پالايشگاهي و فناوري هاي منجر به توليد اقتصادي اين محصولات، مهم ترين عوامل تاثیرگذار بر مکان احداث پالايشگاه، ظرفيت آنها و همچنین تکنولوژی مورد استفاده در آنها مي‌باشند. در گذشته از آنجا که توليد نفت خام از ميادين بزرگ با ظرفيت و طول عمر بالا، امکان پذير بوده است و از سوي ديگر مصرف فرآورده‌ها در نقاط خاصي از کشور متمرکز شده و همچنين راندمان توليد در فناوري‌هاي موجود پايين بوده است، توجيهات کافي براي احداث پالايشگاه‌هاي با ظرفيت بالا وجود داشته ­است. مجموعه عوامل فوق تمايل به بالا بردن ظرفيت واحدهاي توليد فرآورده را افزايش داده و اقتصاد متوسط پالايشگاه‌ها را با افزايش ظرفيت جبران نموده است.

نگاهي به گذشته و توقف روند احداث پالايشگاه‌هاي بزرگ در کشور و اتفاقات سال‌هاي گذشته نشان دهنده تغييراتي در اتمسفر احداث پالايشگاه مي­باشد. تغييراتي از قبيل عمومي شدن استفاده از فرآورده ها در کليه نقاط کشور، رشد جمعيت شهرها و در نتيجه پراکندگي مراکز مصرف، وجود خطوط لوله نفت خام در گستره بزرگتري از کشور، افت توليد ميادين نفت و گاز بسيار بزرگ و لزوم به توليد رساندن ميادين کوچکتر در اقصي نقاط کشور، امکان يافتن واردات نفت خام از مبادي خارج از کشور (همانند طرح سوآپ) و همچنين دستيابي به فناوري‌هاي جديدتر و اقتصادي، توجيهات مناسبي براي احداث پالايشگاه‌هاي کوچک و پراکنده در سطح کشور ایجاد می­کنند. به اين ليست از دلايل مي­توان توجيهاتي نظير افزايش ضريب اطمينان در امنيت ملي در اثر پراکنده کردن واحدهاي توليد فرآورده‌­هاي نفتي را نیز افزود. همچنين در خصوص کشورهاي همانند ايران که از وسعت سرزميني بالايي برخوردارند، پراکنده کردن واحدهاي توليد فرآورده با ملاحظه دسترسي به منابع خوراک، منجر به کاهش هزينه هاي حمل و نقل فرآورده­‌ها مي‌گردد. با ذکر دلايل فوق مي تون به برداشت مناسبي از تعريف واحدهاي پالايشگاه‌هاي با ظرفيت پايين دست يافت.

• مينی ريفاينری (Mini Refinery) و Topping Plant

مينی ريفاينری اصطلاحی است که به پالايشگاه­‌های کوچک اطلاق مي‌شود و در برخی موارد با واحدهای Topping Plant تفاوت دارد. هر پالايشگاهی شامل چند بخش می‌­باشد که هر کدام وظيفه خاص خود را دارند. مهم‌ترين بخش‌­های يک پالايشگاه مخازن خوراک، محصول و کميکال های مورد نياز در آن، واحدهای تفکيک انواع محصولات خام که بخودی خود محصول نهايي محسوب نمی شوند و بايستی عمليات تصفيه و رساندن به Spec های مورد نياز در آن بايد انجام گیرد، واحدهای تصفيه محصولات نهايي و يا ميانی و واحدهای تبديلی که عمدتا به خاطر رساندن به Spec ها و استاندارهای لازم صورت می گیرد. واحدهای یويتليتی هم واحدهايي هستند که ملزومات حرارتی، خنک کاری، برق، هوای ابزار دقیق و تصفيه فاضلاب و... را به عهده دارند.

در صورتی که پالايشگاه‌­ها فاقد بخش‌­های کاتاليستی باشند که از آن طريق محصولات را مطابق با استاندارد های مورد نياز بازار تبديل نمايند به اين پالايشگاه ­ها Topping Plant اطلاق ميشود. در شکل (1) نمونه ای از Topping Plant آورده شده است. در اين واحد برای توليد محصول نهايي قابل فروش از روش­‌های Blending استفاده می­شود. اما در صورتی که نياز به Spec های بالا وجود داشته باشد و بجای Blending و استفاده از مواد افزودنی که مارجين سود را کاهش می­دهد و از نکته نظر فنی می­تواند بازارش محدود شود بايد واحدهای تبديلی بنا نهاده شود که خود ملزومات و تصفيه­ های خاص خود را دارد. در شکل (2) نمونه ای از اين واحدها آورده شده که است که بصورت Black Box در شکل (2) نمودار شده است. اين واحدها خود مجموعه ای از تجهیزات مستقل را دارند که بیش از واحدهای ،Topping Plant پيچیدگی دارند. شايان ذکر است در برخی موارد برای فروش محصولات توليدی از يک Topping Plant از واحدهای تصفيه خاص استفاده ميشود. برای مثال در اين پروژه برای تصفيه ميعانات گازی از روش ODS[1] استفاده خواهد شد.

Mini-refinery واحدهاي کوچک توليد فرآورده­‌هاي پالايشگاهي با ظرفيت 200 تا 20000 بشکه در روز مي باشند که توانايي توليد فرآورده­‌هاي قابل استفاده توسط مصرف کنندگان نهايي (مطابق با استاندارد هاي مورد نياز کشور) را دارا باشند. حال مي بايست به اين سوال پاسخ داد که چه عاملي باعث مي­شود با کاهش ظرفيت يک واحد پالايشگاهي براي توليد فرآورده­‌هاي مورد نياز، همچنان ارزش افزوده اقتصادي مناسب جهت جلب سرمايه گذاري را به وجود آورد؟

مي­بايست به اين نکته توجه داشت که فناوري و مفهوم مينی ريفاينری چیزی کاملاً متفاوت با فناوري­‌هاي پالایشگاه‌های کلاسیک که تنها مقياس آن کوچک شده باشد (Miniaturized Refinery) و يا وتحدهای جداسازي اوليه پالايشگاهي (Topping Plant) که فرآورده‌­هاي خام را به عنوان محصول ارائه مي­دهد، بوده و باید با دیدی کاملا متفاوت از دو مفهوم اخیر با آن برخورد نمود. فناوري‌هاي مورد نظر داراي نقاط مشترک و شاخص ديگري نيز مي‌باشند که آنها را از انواع واحدهاي پالايشي ديگر متمايز مي­‌نمايند.

با توجه به موارد مذکور، برخي از ويژگي‌هاي مينی ريفاينری ( Mini-Refinery ) به صورت خلاصه عبارت است از:

• کوتاه بودن زمان احداث و حجم پايين سرمايه مورد نياز
• انعطاف پذيري در انتخاب خوراک و افزايش توان پالايشي کشور بخصوص در نقاط نزديک به محل مصرف
• صادرات آسان فرآورده ها نسبت به نفت خام و ميعانات گازي و دور زدن تحريم ها
• استفاده بهينه از ميعانات گازي و جلوگيري از انباشت آن
• رعايت ملاحظات پدافند غيرعامل
• اشتغال زايي مناسب نسبت به حجم سرمايه گذاري
• بازار مناسب فرآورده ها در داخل و خارج از کشور
• استفاده مناسب از حجم بالاي برخي از خوراک هاي کم ارزش توليد شده در داخل (نظير مازوت)
• افزايش چشمگير درآمد ارزي کشور
• امکان توليد بنزين و گازوئيل با کيفيت مناسب
• امکان فروش فناوري در بازارهايي مانند عراق، ونزوئلا، سوريه و افغانستان
• وجود زمينه هاي لازم و انجام برخي اقدامات موفقيت آميز داخلي در زمينه توسعه فناوري بومي Mini-Refinery

آمادگی همکاری و ارايه مشاوره مهندسی:

شرکت گسترش فرآیند شريف آمادگی خود را برای مشارکت در طراحی، ساخت و راه اندازی واحدهای مينی رفاينری بصورت کلی و جزئی اعلام می دارد.

این شرکت می‌تواند پروژه های مینی ریفاینری شما را در فازهای مختلف ذیل همراهی نماید:

1- پروژه مهندسی و طراحی و ارايه مدارک مهندسی

2- پروژه مهندسی و طراحی و نظارت بر ساخت

3- پروژه مهندسی، طراحی، خريد و نظارت بر ساخت

4- پروژه مهندسی طراحی، خريد، نظارت بر ساخت و پيش راه اندازی و راه اندازی

5- تبديل واحدهای موجود از حالت بلندينگ به واحدهای جداسازی

6- پيش راه اندازی و راه راندازی

7- افزايش ظرفيت و رفع عيوب طراحی گذشته

8- افزايش اتوماسيون واحد جهت افزايش ظرفيت و کاهش هزينه های نیروی انسانی و کاهش خطاهای نیروی انسانی

9- طراحی و ساخت مجدد هر کدام از تجهیزات واحد مجمله برج تقطیر، کندانسور، سيستم وکيوم، مبدلهای حرارتی، ساخت کولينگ تاور های استاندارد، مخازن تحت فشار، سيستم حرارت مستقيم

10- تامين تجهیزات مورد نياز مطابق استانداردهای به روز دنيا با هزينه‌های به صرفه

لینک های مرتبط :

• طراحی ، نصب و راه اندازی مينی رفاينری ناپيوسته (بچ- BATCH)
• طراحی و ساخت واحد شیرين سازی معيانات گازی
• واحد پالایش پیوسته میعانات و نفتا
• طراحی و ساخت کولر هوايي
• سیستم گرمایش روغن داغ- ديگ روغن
• جرای انواع پايلوت های صنعتی- نيمه صنعتی در ظرفيت های پايين
• سولفور زدايي از مازوت و کراکينگ مازوت  (نفت کوره)